Tuy Lý Vương Phủ: Vườn thơ xứ Huế

Trong những ngày sôi động, nhộn nhịp của Festival Huế 2012, tôi đến viếng Tuy Lý Vương Phủ – ngôi vườn “nên thơ” của vị vương gia làm thơ. Không gian thanh thoát lạ thường, phảng phất trầm hương u tịch.

Tiếng mưa rì rào trên mái ngói, anh bạn thân của tôi, Vĩnh Phú – hậu duệ đời thứ V của Tuy Lý Vương kể về vị Vương gia làm thơ, yêu thơ: Tuy Lý Vương là hoàng tử thứ 11 của vua Minh Mạng (húy là Miên Trinh) sinh năm 1820. Trưởng thành, ông được phong là Tuy Quốc Công, được lập phủ riêng gọi là Tinh Phố Phủ, đến năm 1847 thì dời xuống Vỹ Dạ. Năm 1883 ông được phong làm Tuy Lý Vương. Tính cách nghiêm cẩn, Tuy Lý Vương trông coi Tôn Học Đường là trường học dành riêng cho con em trong hoàng tộc, vài người sau này trở thành nhà vua. Năm 1865, ông được cử kiêm nhiệm chức Hữu Tôn Chánh, chức vụ cao cấp trong Tôn Nhơn Phủ – cơ quan quản lý hoàng tộc.

Tuy Lý Vương Phủ

Tuy Lý Vương Phủ

Cuộc đời nhà thơ trên chính trường lắm thăng trầm. Năm 1883, sau khi vua Tự Đức mất, ông chống đối sự chuyên quyền của hai quan Phụ chính Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường. Hoàng thân Hồng Sâm và một số người bị giết, Tuy Lý Vương bị truy nã. Ông trốn ở Thuận An nhưng vẫn bị phe chủ chiến bắt lại, rồi bị đưa đi an trí tại Quảng Ngãi. Đến khi vua Đồng Khánh lên ngôi (1885), ông mới được trở về sống ở Huế. Vào đầu thời Thành Thái (1889), ông lại được tin tưởng cử làm Phụ chính thân thần. Đến năm 1897, tuổi cao sức yếu, ông về vui thú điền viên ở Tuy Lý Vương Phủ tại Vỹ Dạ, qua đời vào cuối năm ấy, thọ 78 tuổi.

Bình Phong Tuy Lý Vương Phủ

Bình Phong Tuy Lý Vương Phủ

Với sự nghiệp trước tác đồ sộ, ông là một trong hai thi hào nổi tiếng dưới triều Tự Đức (1848-1883). Về thơ văn chữ Hán bộ “Vỹ Dạ hợp tập” của ông được khắc in đầu năm 1875, gồm 5 quyển văn, 6 quyển thơ và một quyển thủ; tất cả 12 quyển. Sau khi ông mất năm 1897, Tuy Lý Vương Phủ là một trong những phủ đệ nổi tiếng nhất ở Huế. Người ta biết nhiều đến địa chỉ này không hẳn vì nhà của một vương gia quyền quý, mà vì danh tiếng một “nhà thơ” cùng thời với Cao Bá Quát, Lê Văn Siêu. Văn tài của ông đã được ghi nhận: “Văn như Siêu, Quát vô Tiền Hán. Thi đáo Tùng, Tuy thất Thịnh Đường”. Sự nghiệp văn chương của ông được ghi vào trong tất cả sách văn học sử của nước nhà, trong các bộ từ điển danh nhân Việt Nam, kể cả “Từ điển văn học” ấn hành vào năm 1984.

Phôi pha vàng son lộng lẫy, nhưng vẫn toát lên sự uy nghiêm và trầm mặc, những khách yêu thơ đến Huế thường viếng thăm ngôi nhà vườn số 140 đường Nguyễn Sinh Cung – thành phố Huế, tên chính thức của nó là “Tuy Lý Vương Từ” như bức hoành phi sơn son thếp vàng treo ở ngôi nhà chính. Người dân địa phương thì quen gọi đó là “phủ ba cửa”, vì mặt tiền của cổng phủ có đến ba cái cửa: 1 cửa chính và 2 cửa phụ rất ít khi mở. Đi vào có một lối nhỏ phía bên tả. Lúc sinh thời, Tuy Lý Vương sống với mẹ trong ngôi nhà rường một gian hai chái (dựng năm 1866), có treo tấm hoành phi đề chữ “Tiền triều Lê tiệp dư từ”.

Bình Phong Tuy Lý Vương Phủ

Bình Phong Tuy Lý Vương Phủ

Đi qua một cái sân rộng sẽ thấy ngôi nhà “Tuy Lý Vương Từ”, hiện đang thờ ông. Ngôi nhà ba gian hai chái này làm theo kiểu nhà kép, hai mái được nối với nhau, ở dải cổ diêm và các bờ nóc, bờ quyết trang trí bằng mảnh sành sứ với nhiều đề tài cổ điển là hình ảnh: long, lân, quy, phụng. Trong nội thất, ngoài các bàn thờ và khám thờ, còn nhiều đồ tự khí, các hình ảnh của Vương. Trong số hiện vật quý báu, đáng chú ý nhất là hơn 150 mộc bản bằng gỗ thị, khắc in những thơ văn của ông.

Đơn giản như những ngôi nhà cổ Huế khác, song phủ Tuy Lý Vương tàng ẩn giá trị cao về lịch sử và văn học nghệ thuật, nên đã được công nhận là Di tích Quốc gia vào năm 1991.

Loading Facebook Comments ...
Scroll To Top